Faiz Nedir?

Faiz kelimesi günlük hayatımızın bir parçası haline gelmiş olan kelimelerdendir ancak bir çoğumuz televizyonlarda özellikle banka reklamlarında sık sık duyduğumuz bu kelimenin anlamını tam olarak bilmeyiz. Faiz, kısa özetle paranın kirası işlevini taşımaktadır. Nasıl ki evinizi kiraya verdiğinizde belli bir miktar para talep ediyorsunuz, aynu bunun gibi, paranızı da bir süre başkasına verip kira talep edebilirsiniz, bu da faiz demektir. En sık kullanılan faiz çeşitleri kredi ve mevduat faizidir. Faiz oranı, ekonomideki gidişin belirlenmesinde çok önemli bir rol oynar.

Eğer mevduat faizleri artarsa tasarruf yapan bireyler ellerinde bulunan paralarını mevduatta değerlendirmede daha çok istek gösterirler ve bu durum mevduat hacmini arttırır. Öte yandan, kredi faizleri az olursa, kullanıcılar bakımından kredi kullanmak cazip olacak ve bu alanda tüketim artacaktır. Üreticiler tarafından bakacak olursak ta daha çok yatırım yapabilme imkanı doğacaktır.

Faizlerin az ya da çok olması aynı zamanda yurtdışından ülke içine giren canlı para miktarını da etkileyen bir ögedir. Yüksek faiz olduğu durumlarda ülkeye sıcak para girişi artar ve bu da kuru da etkileyen bir durumdur.

Faiz Miktarı Nasıl Belirlenir?

Faiz konusu bir başka soruya daha yol açıyor. Günlük hayatımızda sık sık duyduğumuz faizi kim nasıl belirliyor? Bu konuyu küçük bir örnek ile açıklayalım. Örneğin sizin elinizde 100,000 TL var ve bunu 1 seneliğine bankada mevduat olacak şekilde değerlendirmek niyetindesiniz. Eğer yaşadığınız ülkede ki enflasyon oranı %15 ise, bugün itibari ile 100,000 TL’ye alabileceğiniz malları siz 1 sene sonra ancak 115,000 TL vererek satın alabilirsiniz. Bu sebeple mevduatınız için çalıştığınız bankadan en azından enflasyon oranını, bankaya sağlamış olduğunuz yarar primini ve risk primini istersiniz.

Bankaların size teklif ettiği faiz oranı, genel olarak nominal faiz oranıdır. Nominal faiz oranı ise, enflasyon oranına gerçek faiz oranı ilave edilerek hesaplanır. Mevduat faiz oranı %20, enflasyon da %15 ise, reel faiz oranı esasen %5’tir. Reel faizi oluşturan en büyük sebep risk primidir. Risk priminden bahsettiğimiz paranızı yatırdığınız kurumun ve ülkenin risk durumu, yani sizin bu parayı geri alıp alamama ihtimalinizdir. Ülkeler arasındaki reel faiz oranlarının arasındaki farkta bu sebepten kaynaklanmaktadır.